Olafur Eliasson (1967)
De zon, een regenbui of de rimpeling van een wateroppervlak – stuk voor stuk natuurlijke fenomenen die we niet snel aantreffen in een museale omgeving. De Deens-IJslandse Olafur Eliasson besloot zich in de jaren tachtig toe te leggen op objectloze kunst. Met licht, kleur en water kleedt hij hele ruimtes aan die niet langer leeg lijken, maar alle zintuigen op scherp zetten. De vluchtigheid van een regenboog of een mistflard die de natuur ons dagelijks aanreikt, transformeert hij binnen die muren tot bijna tastbare fenomenen. Eliasson noemt het ‘seeing yourself sensing’. Hij rekt het moment van waarnemen zo lang mogelijk op, zodat je je bewust wordt van dat proces. Eliasson: “Laten we de natuur gebruiken om te onderzoeken wie we eigenlijk zijn.”
Hoe eenvoudig zijn lichtinstallaties, waterreflecties of spiegelende oppervlakken er ook uitzien, er komt vaak een groot team aan te pas van natuurkundigen, werktuigbouwkundigen, metaalbewerkers, timmermannen en elektriciens. De natuur laat zich nog niet zo eenvoudig vangen, maar Eliasson regisseert met een scherp oog. Hij streeft een efemere atmosfeer na die aan je blijft hangen als motregen. Hoe weldadig de uitwerking kan zijn van zijn installaties, waarin je je als bezoeker altijd vrij kunt bewegen, toonde The Weather Project in Tate Modern in 2004. Vertrekpunt was het favoriete gespreksonderwerp van de Engelsen: het weer. Eliasson hing een gigantische zon aan de muur van de voormalige elektriciteitscentrale waarin Tate Modern huist, die regelrecht uitnodigde tot wegdromen. De zon werd opgebouwd uit oranjekleurige straatverlichting die alle kleur absorberen. Daarmee wist Eliasson de monumentale turbinehal om te toveren tot een lounge-achtige plek waarin mensen lang verpoosden, vaak liggend op de grond. En daarmee kwam de cirkel tussen mens en omgeving rond: kleur en licht hebben elkaar nodig, tijd kan vervliegen en ruimtes kunnen onbegrensd zijn – als wij de tijdsdruk van ons afschudden en kijken met open gemoed.
Het werk van Olafur Eliasson wordt wereldwijd verzameld en was ondermeer te zien in het MoMA en P.S.1 te New York, Tate Modern Londen en van Beijing tot San Francisco.
